خودآگاهی، توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قوت، خواسته ها، ترس ها و انزجارها است. توصیف ویژگی های اخلاقی و رفتاری خود برای دیگران کار سخت و مشکلی است. به عنوان مثال، پاسخ به این سوال که چه کسی هستیم آسان نیست.

اکثر ما فقط در مورد ویژگی های کلی و عمومی خود از جمله سن، جنس، نام خانوادگی، تحصیلات، وضعیت شغلی و... خود صحبت می کنیم اما معمولا از ویژگی های شخصیتی و رفتاری خود اطلاعات کافی و مناسبی نداریم. به عنوان مثال نمی دانیم چه کارهایی را خوب می توانیم انجام دهیم. چه ویژگی های اخلاقی خوب و مثبتی داریم. چرا ناراحت هستیم. چه آرزوهایی داریم. علایق و اولویت های زندگی ما چیست.

رشد خودآگاهی به فرد کمک می کند که تا دریابد تحت استرس قرار دارد یانه و این معمولا پیش شرط ضروری روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و هم دلانه است.

به طور کلی در مهارت خودآگاهی می آموزیم که:

1- با تکیه بر نقاط قوت خود برای بهبود نقاط ضعف خود تلاش کنیم. آگاهی از نقاط ضعف همینطور باعث می شود فرد تسلط بیشتری بر خود داشته باشد.

2- احساسات خود را بشناسیم چون فردی که از احساسات خود آگاه می شود، می تواند آنها را کنترل کند. ناتوانی در کنترل و مهار احساسات می تواند باعث خشونت، اختلالات روانی و... شود.

3- از نیازهای خود اطلاع پیدا کنیم و یاد بگیریم که از مسیرهای سالم نیازهای خود را مرتفع سازیم.

4- در زندگی خود اهداف واقعی را دنبال نماییم و از دنبال کردن اهداف غیر واقعی و تخیلی پرهیز کنیم. چرا که اهداف غیر واقع بینانه باعث ناکامی و به تبع آن خشم و خشونت می شود.

5- در نهایت خودآگاهی باعث ارزشمندی ما می-شود و به ما کمک می کند تا دنبال ارزش های واقعی به جای ارزش های کاذب باشیم و رضایت کافی از زندگی داشته باشیم.

اعتماد به نفس:

از اجزای مهم خودآگاهی، اعتماد به نفس است. اعتماد به نفس یعنی میزان احترامی که فرد برای وجود خود قایل است. چنانچه قضاوت ما نسبت به ارزش ها و توانایی هایی که داریم بالا باشد دارای اعتماد به نفس مثبت و چنانچه منفی باشد دارای اعتماد به نفس پایینی هستیم.

چگونه اعتماد به نفس خود را افزایش دهیم:

1- روابط اجتماعی خود با افراد مثبت را گسترش دهیم.

دهیم.

2- با خانواده خود ارتباط گرم و سالم داشته باشیم.

3- اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت خود را به گونه ای طراحی کنیم که بتوانیم به آنها دسترسی پیدا کنیم.

4- نقاط ضعف خود را شناسایی و برطرف کنیم و به نقاط قوت خود توجه بیشتری داشته باشیم.

5- خود را بادیگران مقایسه نکنیم.

6- خویشتن پذیر باشیم و به خود از زاویه مثبتی بنگریم.

7- مثبت اندیش باشیم و همیشه نیمه پر لیوان را ببینیم.

8- اتفاقات ناخوشایند زندگی خود را بپذیریم و با آن مدارا نماییم.

9- خود را به دیگران وابسته نکنیم و حتی المقدور به دیگران کمک نمایینم.

10- همه را ببخشیم. روح خود را آزاد کنیم، نفرت را در دل راه ندهیم.

با رعایت این نکات می توانیم لذت زندگی با اعتماد به نفس بالا را بچشیم و این لذت را به دیگران نیز بچشانیم.

علی حسن زاده (مشاور و روان شناس)